Grupa badawcza ds. intersekcjonalności w kontekście następstw COVID-19

To jest strona zespołu kierowanego przez Prof. Marię Nawojczyk przygotowującego projekt poświęcony intersekcjonalności w kontekście następstw COVID-19.

W ramach zespołu za wybrane zagadnienia związane z intersekcjonalnością odpowiadają:
Łukasz Afeltowicz - health inequity
Łukasz Krzyżowski - osoby starsze, migracje
Katarzyna Leszczyńska - płeć kulturowa
Tomasz Masłyk - osoby niepełnosprawne
Maria Nawojczyk - wykluczenie gospodarcze
Grzegorz Ptaszek - wykluczenie cyfrowe, edukacja
Radosław Tyrała - wykluczenie transportowe
Dariusz Wojakowski - terytorialność, etniczność
Marcin Zwierżdżyński – metodologiczne aspekty badania intersekcjonalności

Wstępne analizy badaczy zaangażowanych w projekt ujawniają wzmocnienie różnych form wykluczenia jako reakcję na społeczne, polityczne i gospodarcze konsekwencje COVID-19. Międzynarodowe badania nad wykluczeniem koncentrują się na intersekcjonalności: współwystępowaniu i wzajemnym wzmacnianiu się różnych form wykluczenia. Badania te koncentrują się na wykluczeniach z uwagi na płeć kulturową. Nasze analizy uwzględniające kontekst zagrożenia pandemicznego wskazują, że ważniejszą rolę zaczynają odgrywać inne formy wykluczenia, a intersekcjonalność może zachodzić między wykluczeniami nie odnoszącymi się do płci kulturowych: ekonomicznymi, terytorialnymi, niepełnosprawnością oraz z wykluczeniem cyfrowym.
Potwierdzenie tych cząstkowych wyników w szerzej zakrojonym badaniu będzie istotnym wkładem w badania nad wykluczeniem (korekta dotychczasowego podejścia do intersekcjonalności). Gdyby te hipotezy się nie potwierdziły, badanie i tak pozwoli na pogłębione analizy reakcji systemu służby zdrowia, opieki społecznej, sektora MiŚP w warunkach kryzysu z uwagi na wykluczenia, które są doceniane w czasopismach naukowych, do których adresujemy nasze publikacje.
Inne zespoły w Polsce w ramach fali badań nad COVID-19 skupiają się raczej na tym, co dzieje się w ramach pandemii, a nie na tym, co wydarzy się po niej, a wykluczenia w ujęciu przez nas proponowanym nie są podejmowane w ich projektach.
Polska jest interesującym przypadkiem z perspektywy międzynarodowej jako duży kraj post-transformacyjny o relatywnie dobrze rozwiniętym systemie zdrowia publicznego. Ważne jest członkostwo w UE, dające możliwość rozszerzenia tych badań w ramach projektów europejskich i tworzenia rekomendacji dla polityk wspólnotowych. W Polsce w dłuższej perspektywie czasowej można się spodziewać wzrostu problemu wykluczenia społecznego jako kluczowego wyzwania dla spójności społecznej związanej ze zrównoważonym rozwojem. Wiąże się to z przede wszystkim z zagrożeniami klimatycznymi. Należy zwrócić również uwagę na ścisły związek zjawiska wyłaniających się i powracających chorób zakaźnych a zmianą klimatyczną. Zmiana klimatyczna sprzyja powrotowi i pojawianiu się nowych epidemii oraz epidemii chorób zakaźnych. Polska, jak i inne kraje rozwinięte, doznawać będzie kolejnych fal zachorowań. Pandemia COVID-19 nie jest zjawiskiem wyjątkowym. Badania ujawnią podstawowe mechanizmy wykluczeń społecznych w warunkach zagrożenia (jakim jest pandemia). Wyniki badań mogą mieć więc zastosowanie dla unikalnego projektowania społecznych urządzeń radzenia sobie ze społecznymi skutkami zagrożeń naturalnych.
Metaforą opisującą intersekcjonalność różnych form wykluczenia społecznego ujawnionych lub zainicjowanych sytuacją epidemiczną w Polsce, jest helisa, w naukach społecznych wykorzystywana do opisu wzajemnych relacji między nauką, gospodarką i sferą publiczną. W efekcie prowadzonych badań skonstruowanych będzie kilka „helis”, ujętych jako wiązki współwystępujących i wzajemnie oddziałujących form wykluczenia społecznego (sieci wykluczeń) z uwzględnieniem ich dynamiki wewnętrznej (w jakie relacje wchodzą z sobą formy wykluczenia) i dynamiki zewnętrznej (w jakie relacje helisy wykluczeń wchodzą z otoczeniem). Koncepcja ta rozwija wątek badań nad „dyskryminacją wielokrotną” unikając ograniczeń praktykowanego w tym podejściu badania grup już zidentyfikowanych jako wykluczone.

Wybrane dotychczasowe publikacje z udziałem członków zespołu:

Afeltowicz, Ł., Olechnicki, K., Szlendak, T., Wróblewski, M., & Gądecki, J. (2020). How to make the white elephant work: findings from ethnographic research into Polish new cultural institutions. International Journal of Cultural Policy, 1-17.
Hoffmann, H., & Tyrała, R. (2020). Secularist Social Movements in Poland: History, Institutionalization, Repertoire of Actions, w: Bubík, T., Remmel, A., & Václavík D. (eds.), Freethought and Atheism in Central and Eastern Europe. The Development of Secularity and Non-Religion, London, New York: Routledge, 177-206.
Krzyżowski, Ł., Mucha, J. (2014). Transnational caregiving in turbulent times: Polish migrants in Iceland and their elderly parents in Poland, "International Sociology" 29(1), 22-37.
Kurowska-Susdorf, A., Zwierżdżyński, M., Bevanda, A. M., Talić, S., Ivanković, A., & Płotka-Wasylka, J. (2019). Green analytical chemistry: Social dimension and teaching. TrAC Trends in Analytical Chemistry, 111, 185-196.
Leszczyńska, K. (2016). The (Self-) Exclusion of Women from the Roman Catholic Church in Poland. Polish Sociological Review, 196(4), 459-476.
Leszczyńska, K. (2018). Sprawstwo kobiet w organizacjach katolickich. Studia Socjologiczne, 229(2), 177-204.
Leszczyńska, K. (2019). Between womanhood as ideal and womanhood as a social practice: women’s experiences in the Church organisation in Poland. Journal of Contemporary Religion, 34(2), 311-330.
Masłyk, Tomasz (2019) Niepełnosprawność w perspektywie uogólnionego zaufania. Analiza porównawcza w wybranych krajach europejskich. Człowiek-Niepełnosprawność-Społeczeństwo 2(44), 5-28.
Masłyk, Tomasz (2019) Po pierwsze człowiek. Kapitał społeczny osób niepełnosprawnych w Polsce. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Masłyk, Tomasz, Migaczewska Ewa (2016) Forms of the Dynamics of the Internet Use by Persons, with Disabilities in Poland over the Decade 2003–2013 in the Context of Their Socio-Demographic Characteristics, Polish Sociological Review 3 (195), 341-360.
Miłkowski, M., Clowes, R., Rucińska, Z., Przegalińska, A., Zawidzki, T., Krueger, J., ... & Stjernberg, F. (2018). From wide cognition to mechanisms: A silent revolution. Frontiers in psychology, 9, 2393.
Nawojczyk, M., & Nowicka, M. (2018). Transnational migration and entrepreneurial activities of migrants. Introduction. Studia Migracyjne-Przegląd Polonijny, 3 (169).
Nawojczyk, M., & Synowiec-Jaje, L. (2018). Blurred borders. Entrepreneurial activity of Poles in Germany in the eyes of experts. Studia Migracyjne–Przegląd Polonijny, (3 (169)), 41-58.
Nawojczyk, M., Stojkow, M., Żuchowska-Skiba, D., Krawczyk, M. J., & Kułakowski, K. (2018). The Heaping Effect in the Survey Data on the Number of Friends. Acta Physica Polonica, A., 133(6).
Nowicka M., Krzyżowski, Ł. (2017). The social distance of Poles to other minorities: a study of four cities in Germany and Britain, Journal of Ethnic and Migration Studies 43(3), 359-378.
Nowicka, Magdalena, Krzyżowski, Łukasz. 2019. Transnational solidarity, the refugees and open societies in Europe, Current Sociology 67(3), 383-400.
Ptaszek, G. (2019). Edukacja medialna 3.0. Krytyczne rozumienie mediów cyfrowych w dobie Big Data i algorytmizacji. Kraków: Wydawnictwo UJ.
Ptaszek, G. (2019). Media Literacy Outcomes, Measurement, [in:] The International Encyclopedia of Media Literacy, Renee Hobbs, Paul Mihailidis (General Editors), Gianna Cappello, Maria Ranieri, and BenjaminThevenin (Associate Editors), New York: Wiley-Blackwell. Wiley Blackwell-ICA International Encyclopedias of Communication.
Ptaszek, G. (2020). Media education 3.0? How Big Data, algorithms, and AI should change our thinking of media education, [in:] The Handbook on Media Education Research, eds. Divina Frau Meigs, Sirkku Kotilainen, Manisha Pathak-Shelat, Michael Hoechsmann, Stuart R. Poyntz, New York: Wiley-Blackwell.
Sojak, R., Afeltowicz, Ł., & Pietrowicz, K. (2019). Let it Fly High! On the Need for ANT with a Positivistic Inclination. Polish Sociological Review, (207), 255-269.
Tyrała, R. (2015). Ateista, agnostyk, niewierzący…? Socjologii niereligii problemy z terminologią. Studia Socjologiczne, 216(1), 149-181.
Tyrała, R. (2018). Living without God in a religious country: Polish nonbelievers as a cultural minority. Social Compass, 65(1), 131-144. Wojakowski, D. (2017). The Images of Slovakia in Narrations of the Polish Local Elites in the Borderland. Sociológia - Slovak Sociological Review, 49(6), 694-713.
Wojakowski, D. (2019). Konstruowanie przestrzeni miasta w "Sklepach cynamonowych" Brunona Schulza. Konteksty. Polska Sztuka Ludowa, LXXIII(1-2), 153-160.
Wojakowski, Dariusz. (2020). Adaptation, Marketisation or Resilience? Multiculturalism in Local Practices at the Polish-Ukrainian Borderland. In G. Rouet & G. C. Pascariu (eds.), Resilience and the EU’s Eastern Neighbourhood Countries From Theoretical Concepts to a Normative Agenda. (pp. 515–539). Palgrave Macmillan US.
Zwierżdżyński, M.K. (2012). Teorie konstruowania w socjologii. Principia. Pisma koncepcyjne z filozofii i socjologii teoretycznej, 56, 23-42.
Zwierżdżyński, M.K. (2017). The politics of religious education in Poland after 1990. In: S. Ramet, I. Borowik (eds.), Religion, Politics, and Values in Poland, New York: Palgrave, 137-159.

Wybrane projekty członków zespołu

Maria Nawojczyk:
- kierownik grantu „Europeizacja sytuacji życiowej. Samozatrudnieni polskiego pochodzenia w Berlinie i polsko-niemieckim regionie granicznym” Polsko-Niemieckiej Fundacji na rzecz Nauki 2016-2018.

Łukasz Afeltowicz:
- Wyłaniające się i powracające choroby zakaźne w perspektywie humanistycznej, kierownik grantu NPRH Rozwój.
- koordynator projektów w ramach ITER SERF 7 PR EURATOM.

Łukasz Krzyżowski:
- "Ageing and New Media: a new analysis of older Australians' support network", 2018-2020, Australian Research Council, Project Manager/Principal Investigator, The University of Western Australia.
- "TRANSFORmIG - Transforming Migrant Habitus", ERC, 2014-2018, Post-doc, Humboldt University of Berlin. Za starzy na pracę, za młodzi na emeryturę. „Młodzi emeryci" w polskich i europejskich kulturach starości', 2012-2014, MNiSzW - Narodowy Program Rozwoju Humanistyki, - kierownik projektu, AGH w Krakowie. NOR/POLNORCCS/AgaStor/0008/2019

Dariusz Wojakowski:
- "Advanced Gas and Carbon Dioxide Storage in Aquifer" (AGaStor); AGH i University of Stavanger (Norwegia); od 2020; Wykonawca
- Projekt NCK „Odświętne tworzenie i propagowanie marek (narodowej, lokalnej, regionalnej) w społecznościach lokalnych. Rola ludzi i instytucji kultury.” Fundacja IFiS PAN; 2013-2014; Wykonawca
- Projekt promotorski MNiSW N N116 318639 „Świadomość narodowa po komunizmie w wieloetnicznych zbiorowościach na Zaporożu.” Uniwersytet Rzeszowski; 2010-2013

Tomasz Masłyk:
- kierownik „Od kompleksowej diagnozy sytuacji osób niepełnosprawnych w Polsce do nowego modelu polityki społecznej wobec niepełnosprawności”. 2012-2014.
- projekt badawczy finansowany ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, realizowany pod kierunkiem prof. Barbary Gąciarz (WH AGH), przy współpracy zespołów badawczych Wydziału Humanistycznego AGH, Instytutu Socjologii UJ i Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych UW.
- „Rozwój technologii wnioskowania oraz predykcji zachowań konsumenckich dla automatyzacji procesów marketingowych oraz sprzedażowych” (RPMP.01.02.01-00-512/16). 2018 - w trakcie realizacji. Projekt realizowany w ramach Działania 1.2 „Badania i innowacje w przedsiębiorstwach”, Poddziałania 1.2.1 „Projekty badawczo - rozwojowe przedsiębiorstw” Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020, współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Lider projektu: Synerise S.A.

Grzegorz Ptaszek
- "Zdalne nauczanie a adaptacja do warunków społecznych w czasie epidemii koronawirusa", finasowane ze śodków Polskiego Towarzystwa Edukacji Medialnej, Fundacji Dbam o Mój Zasięg, Fundacji Orange
- kierownik 2007-2010, "Komunikacja w mediach elektronicznych: język, semiotyka, edukacja", nr wniosku N N104 0590 33, finansowany ze środków MNiSW, wykonawca i kierownik zadania badawczego "Zachowania komunikacyjnojęzykowe konsultantów i klientów call center Grupy PZU SA"


Marcin Zwierżdżyński:
- Humanistyka ma przyszłość, projekt w programie DIALOG MNiSW, nr 0055/DLG/2016/10, lata 2016-2018, kierownik
- Dyskurs publiczny w Polsce a religia. Modele legitymizacji w sporach wokół biopolityki w latach 2004-2014, projekt w programie OPUS NCN, nr 2014/13/B/HS6/03311, lata 2015-2020, wykonawca
- Konstruowanie znaczeń religii w szkole. Analiza rzymskokatolickich, prawosławnych i zielonoświątkowych podręczników do katechezy w Polsce, grant promotorski MNiSW, nr N116 007539, lata 2010-2013, główny wykonawca 2015–2020

Katarzyna Leszczyńska:
- Płeć kulturowa jako czynnik różnicujący organizacje religijne. Płciowe praktyki społeczne i ich interpretacje w organizacjach Polskiej Misji Katolickiej w Anglii, Szwecji i Belgii, nr 2014/14/E/HS6/00327. Narodowe Centrum Nauki, konkurs SONATA BIS. Funkcja: kierowniczka projektu.
- 2011–2015, Reprodukowanie wzorów kobiecości i męskości przez świeckich w organizacjach administracyjno-ewangelizacyjnych Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce, nr 2011/01/B/HS6/01753. Narodowe Centrum Nauki, konkurs OPUS. Funkcja: kierowniczka projektu.
- 2019-2021, Opór i podporządkowanie. Sprawczość religijna rzymskokatolickich kobiet w Polsce, Narodowe Centrum Nauki w ramach konkursu SONATA 1, nr 2017/26/D/HS6/00125, funkcja: wykonawczyni projektu Projekt badawczy


Radosław Tyrała:
- "Niewierzący w Polsce współczesnej jako mniejszość kulturowa"; lata 2008-2009. Prowadzony w ramach kierowanego przez prof. Janusza Muchę zespołu, realizującego projekt "Status mniejszościowy i jego relatywność", w ramach programu „Mistrz” Fundacji na rzecz Nauki Polskiej; lata 2006-2009.
- udział w module społecznym projektu badawczego „Rozwój energetyki rozproszonej w klastrach energii (KlastER)” realizowanego przez konsorcjum złożone z Akademii Górniczo-Hutniczej, Ministerstwa Energii oraz Narodowego Centrum Badań Jądrowych. Projekt KlastER realizowany na podstawie umowy z Narodowym Centrum Badań i Rozwoju w ramach strategicznego programu badań naukowych i prac rozwojowych GOSPOSTRATEG; lata 2019-2020. Wykonawca.