Prof. dr hab. Julian Bugiel

niedziela, Sierpień 30, 2015

29921001f2f04bd3baee84a12e98098fbugielZarys pracy dydaktycznej, naukowej i organizacyjnej
Urodziłem się 4 października 1929 roku w Jedliczu w powiecie krośnieńskim. Mój ojciec – Stanisław był rolnikiem. Po ukończeniu szkoły powszechnej rozpocząłem w październiku1944 roku naukę w powstałym w Jedliczu Prywatnym Gimnazjum  Koedukacyjnym.  Kończąc liceum w roku 1950 otrzymuję wraz ze świadectwem maturalnym dyplom „Przodownika Nauki i Pracy Społecznej”  upoważniający do przyjęcia na dowolny kierunek studiów bez   egzaminu wstępnego. Interesując się zagadnieniami społeczno-gospodarczymi decyduję się na podjęcie studiów w Szkole Głównej Planowania i Statystyki w Warszawie na Wydziale Ekonomiki Przemysłu. Jednakowoż choroba zmusza mnie do rezygnacji z ich kontynuowania.

Po powrocie do zdrowia zacząłem pracować od grudnia 1950 roku w Krośnieńskim Kopalnictwie Naftowym.  Jednak wykonywane zajęcie nie daje mi zadowolenia. Swoją przyszłość widzę w kontynuowaniu studiów, stąd w październiku 1951 roku podejmuję decyzję o wyborze Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Wydziału Filozoficzno-Historycznego, jako kolejnego etapu rozwoju edukacyjnego. W 1955 roku bronię pracę magisterską: „Zagadnienie rąk roboczych dla manufaktur drugiej połowy XVIII wieku”, przygotowanej pod kierunkiem prof. dr Celiny Bobińskiej, i uzyskuję tytuł magistra z zakresu historii społeczno-gospodarczej. Wybór uczelni po uzyskaniu świadectwa dojrzałości, jak również problematyka pracy magisterskiej wyraźnie wskazują na krystalizację moich zainteresowań wokół problemów społeczno-ekonomicznych. W roku 1953 podejmuję pracę w charakterze zastępcy asystenta w Katedrze Ekonomii Politycznej Akademii Górniczo-Hutniczej.  Początkowo wykonuję prace pomocnicze związane z dydaktyką i badaniami naukowymi, by po dwóch latach rozpocząć już samodzielne prowadzenie zajęć dydaktycznych jako asystent

W latach 1957-1960 aktywnie uczestniczę w badaniach empirycznych prowadzonych przez Katedrę nad kształtowaniem się załogi Kombinatu Metalurgicznego w Nowej Hucie i przewidywanych kierunkach jego rozwoju. . Badania te rozbudzają moje zainteresowania problemami siły roboczej i funkcjonowaniem rynku pracy, tak w aspekcie społecznym, jak również historycznym. Zainteresowania te stanowią jedną z głównych przesłanek otwarcia przewodu doktorskiego na Wydziale Filozoficzno-Historycznym UJ, którego promotorem zostaje prof. Celina Bobińska. Na podstawie przedłożonej rozprawy:  „Problem siły roboczej w przemyśle górniczo-hutniczym w Rzeczypospolitej Krakowskiej”, otrzymuję stopień doktora nauk humanistycznych w zakresie historii gospodarczej (1964 r.).

Tworzenie socjologii w uczelniach Technicznych

W roku 1965 przenoszę się z Katedry Ekonomii Politycznej do pracy na stanowisku adiunkta w Katedrze Bezpieczeństwa Pracy Wydziału Górniczego AGH.  Z inspiracji dr Czesława Heroda     i mojej, prof. Aleksander Anasiewicz, kierownik Katedry angażuje się w utworzenie ”Zespołu Psychosocjologii Przemysłu” w jego Katedrze.  W tym roku w Zespole na etacie asystenta zostaje zatrudniona mgr Ewa Rusek. Jako pierwszy w dziejach uczelni, zespół ten w ramach przedmiotu ”Bezpieczeństwo i higiena pracy” prowadzi zajęcia dla studentów Wydziału Górniczego z wybranych zagadnień socjologii i psychologii pracy, ze szczególnym uwzględnieniem wpływu czynnika ludzkiego na wypadki przy pracy. Przeprowadzone przez nas badania w dwóch kopalniach wykazały, że ponieważ urządzenia techniczne są coraz bardziej niezawodne, zwiększa się odpowiedzialność człowieka za wypadki przy pracy.  Wiązało się to z podejmowaniem t.zw. ”Świadomego ryzyka” podejmowanego przez górników,  a także niższy dozór (sztygarzy), by zrealizować nałożone plany produkcyjne,  a których realizacja wiązała się z wysokością zarobków, ale równocześnie nie  uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa pracy. Wyniki badań, oraz wysoka ocena wykładów przez studentów Wydziału spowodowała znaczną przychylność członków Rady Wydziału dla naszych działań.  W efekcie w roku 1966 Zespół został przekształcony  w ”Pracownię Psychologii Przemysłu”.  W tych procesach dużą rolę odegrał Dziekan Wydziału prof. Zdzisław Maciejasz, który popierał nasze działania, oraz zabezpieczał etatowo Pracownię.

W roku 1966 w Pracowni byli zatrudnieni: dr Julian Bugiel, dr Czesław Herod (kierownik), mgr Maria Burkiewicz, mgr Maria Michalska, mgr Ewa Rusek, mgr Lidia Zbiegień, Z kolei władze Wydziału Górniczego w roku 1967 w oparciu o wyniki prac badawczych i dydaktycznych pracowni  w jej miejsce powołują ”Zakład Socjologii i Psychologii Pracy” – w tym roku na stanowisko asystenta zostaje przyjęty mgr Bogusław Wiernek, a w roku 1969 mgr Lesław Haber i mgr Wiesław Kosoń.  Kierownikiem do roku 1968 jest dr Czesław Herod.  Po jego przejściu do Warszawy, ja zostaję kierownikiem, którą to funkcję pełnię przez około 30 lat. W latach 1965 – 1967 równocześnie konkretyzują się kierunki badawcze Zakładu, które realizowane są w głównych zarysach do 2001 roku. W uczelni wśród pracowników, a zwłaszcza Kierownictwa Wydziałów rozwija się świadomość, że przygotowanie inżyniera do życia we współczesnym społeczeństwie obejmować musi nie tylko przygotowanie zawodowe, ale przygotowanie do życia w grupie społecznej, motywowania i kierowania ludźmi.  Dlatego też przy akceptacji Rektora AGH prof. Kiejstuta Żemajtisa w 1966 wspólnie z dr. Czesławem Herodem oraz Zakładem Socjologii Politechniki Warszawskiej, podjęliśmy pierwszą   w kraju inicjatywę wprowadzenia przedmiotu „Nauka o pracy” do programu nauczania w uczelniach technicznych. Program ten, przygotowany z docent Anną Preis i profesorem Stanisławem Widerszpilem z Politechniki Warszawskiej, zawierający problemy socjologii i psychologii pracy, został akceptowany przez Ministerstwo i wprowadzony w roku akademickim 1967/68 we wszystkich uczelniach technicznych. W ramach ogólnej zmiany struktury wewnętrznej Akademii Górniczo-Hutniczej, polegającej na przejściu z systemu katedralnego na system instytutów, powołano w październiku 1969 roku Międzywydziałowy Instytut Nauk Społecznych, w skład którego wszedł ”Zakład Socjologii i Psychologii Pracy”.  Naczelną ideą powstania Instytutu była koordynacja dyscyplin nauk społecznych: socjologii i psychologii pracy, ekonomii politycznej, filozofii, politologii i pedagogiki, w celu bardziej zintegrowanego działania w dziedzinie humanizacji studiów technicznych. Po roku 1969 nastąpił istotny wzrost liczby pracowników naukowo-dydaktycznych i technicznych, tak że w połowie lat 80-tych ich liczba doszła do czternastu, co wiązało się ze zwiększeniem obciążeń dydaktycznych, jak również rozwinięciem na szeroką skalę badań empirycznych prowadzonych przez Zakład.

Dążąc do usprawnienia merytorycznego i metodycznego procesu nauczania socjologii w uczelniach technicznych zorganizowałem w 1972 roku ”Ogólnopolską Konferencję” w Koszalinie poświęconą tym kwestiom, a w roku 1978 byłem współorganizatorem konferencji na ten sam temat w Zakopanem. Z kolei w roku 1985 zorganizowałem ”Ogólnopolską Konferencję” w Mogilanach koło Krakowa, poświęconą wprowadzaniu i nauczaniu przedmiotów humanistycznych w uczelniach technicznych.

W roku 1978 byłem także inicjatorem i organizatorem eksperymentu (na który zgodę wyraziło (MNSWiT) wyodrębnienia z przedmiotu ”Nauka o pracy” zajęć z socjologii i psychologii pracy oraz wprowadzenia ich do nauczania w Akademii Górniczo-Hutniczej.  Dowodem uznania dla mojej działalności w tej dziedzinie i kompetencji profesjonalnych jest fakt, że w roku 1977, decyzją Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki, zostałem powołany na przewodniczącego zespołu programowego ”Socjologia pracy”, a w roku 1979 również na członka zespołu dydaktycznego przy Ministrze dla kierunku ”Organizacja i zarządzanie”. Z kolei w roku 1984 zostałem mianowany członkiem ”Zespołu Naukowo-Dydaktycznego” przy Ministrze dla dyscyplin społecznych.

W roku 1976 w oparciu o przedłożoną rozprawę habilitacyjną: ”System kształcenia inżynierów, a ich praca zawodowa”, oraz przeprowadzone kolokwium habilitacyjne Rada Wydziału Filozoficzno-Historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego nadała mi stopień naukowy doktora habilitowanego nauk humanistycznych w zakresie socjologii, socjologii pracy i organizacji. Z kolei w lutym 1983 roku Rada Państwa nadaje mi tytuł profesora nauk humanistycznych.

W grudniu 1979 roku, decyzją Rektora Akademii Górniczo-Hutniczej, ”Zakład Socjologii i Psychologii Pracy” zostaje włączony w strukturę Instytutu Organizacji i Zarządzania Przemysłem, w której funkcjonuje do roku 1987. Ponowne przeniesienie Zakładu do Instytutu Nauk Społecznych wynikało z konieczności wzmocnienia tegoż Instytutu o samodzielną kadrą naukową.

Zarazem zwracam uwagę na rozwój Zakładu nie tylko pod względem ilościowym liczby pracowników, ale także na ich rozwoj naukowy.  W efekcie tych działań kilku pracowników osiąga stopnie doktora , a trzech otrzymuje stopień doktora habilitowanego. Należą do nich: Lesław H. Haber, Lidia Zbiegień-Maciąg i Bogusław Wiernek.

Należy podkreślić, że tak dynamiczny rozwój Zakładu w sferze dydaktyki, badań naukowych i rozwoju pracowników nie byłby możliwy bez odpowiednio przyjaznego klimatu, jaki towarzyszył rozwojowi socjologii w Akademii Górniczo – Hutniczej ze strony środowisk socjologicznych w Polsce.

Współpraca naukowa

Już od pierwszych chwil tworzenia się ośrodka socjologicznego w Akademii pomocą i światłą radą służył prof. Kazimierz Dobrowolski, a następnie jego uczeń prof. Władysław Kwaśniewicz, wspierając ośrodek merytorycznie, a szczególnie stwarzając odpowiednie warunki do obrony prac doktorskich i przeprowadzania kolokwiów habilitacyjnych.  To przyjazne nastawienie trwa do dnia dzisiejszego.

Wśród ośrodków pozakrakowskich zawsze można było liczyć na cenną pomoc i współpracę Instytutu Socjologii Uniwersytetu Śląskiego, w którym szczególnie życzliwą atmosferę stwarzał ówczesny Dyrektor Instytutu prof. Władysław Jacher.  Z kolei prof. Jolanta Kulpińska, wieloletni Dyrektor Instytutu Socjologii Uniwersytetu Łódzkiego, chętnie włączała pracowników Zakładu do prowadzonych badań, zapraszała na konferencje naukowe i przygotowywała wnikliwe recenzje prac doktorskich i habilitacyjnych.

Kontakty naukowe z Instytutem Filozofii i Socjologii PAN w Warszawie rozpoczęły się bardzo wcześnie, bowiem już w roku 1965, kiedy dwaj młodzi stażem doktorzy: Czesław Herod i Julian Bugiel, udali się do prof. Jana Szczepańskiego pełniącego funkcję Dyrektora, by skonsultować plany prac habilitacyjnych. Uzyskali jego akceptacje i sześciomiesięczne stypendium. Począwszy od lat 70. kontynuowana jest współpraca z prof. Kazimierzem Doktórem, od czasu gdy zaczął pełnić funkcję Kierownika Zakładu Organizacji, a później Dyrektora Instytutu i aktualnie pracownika naukowego Instytutu Socjologii Uniwersytetu Łódzkiego. Współpraca dotyczyła sfery badawczej, konsultacyjnej, uczestnictwa w konferencjach, jak również recenzowania prac doktorskich i habilitacyjnych.

Tworzenie Wydziału Humanistycznego

Na przełomie lat 80. i 90., w wyniku szerokiej działalności badawczej zakładów wchodzących w strukturę Instytutu Nauk Społecznych, wzmocniona zostaje jego pozycja w systemie kształcenia w AGH, jak również udział w programach badawczych Uczelni.

W roku 1993 ”Zakład Socjologii i Psychologii Pracy” istniejący w strukturze Instytutu Nauk Społecznych zostaje przekształcony w ”Katedrę Socjologii, Psychologii Pracy i Organizacji”, nadal pozostaję jej kierownikiem.  Funkcję tę pełnię nieprzerwanie od 1969 roku do roku 1996, kiedy to na własną prośbę z niej rezygnuję. Ponownie obejmuję to stanowisko na dwa lata w roku 1999.

Równocześnie za zgodą Rektora po przejściu na emeryturę (2000 r.) jestem zatrudniony (w ramach umowy o pracę) w Katedrze do roku 2005.

Umacnianie się pozycji Instytutu Nauk Społecznych w systemie kształcenia w uczelni technicznej powoduje, że z początkiem 1995 roku wśród pracowników rodzi się idea utworzenia ”Wydziału Humanistycznego”.  W procesie tym główną rolę odegrała grupa inicjująca powstanie Wydziału, a zwłaszcza prof. Anna Siwik, ja oraz prof. Lesław H. Haber i prof. Ignacy S. Fiut.

Idea utworzenia Wydziału nabrała niezwykłego przyśpieszenia, kiedy w roku 1997 Rektorem został prof. Ryszard Tadeusiewicz, człowiek o głębokiej wiedzy technicznej i szerokich zainteresowaniach humanistycznych, zaś dyrektorem Instytutu Nauk Społecznych niezwykle zaangażowana w ten proces – prof. Anna Siwik. W efekcie wspólnych działań Rektora i Dziekanów popierających tę koncepcję Senat w roku 2001 podjął decyzję utworzenia Wydziału Nauk Społecznych Stosowanych, z rozpoczęciem przyjmowania kandydatów na studia licencjackie w roku akademickim 2002/2003, na kierunku socjologia o specjalności: ”Multimedia i komunikacja społeczna”

To, co wydawało się niemożliwe, stało się faktem. Wydarzenie to było w sferze kształcenia technicznego ewenementem w skali krajowej. Humanistyka, jako piętnasty Wydział Akademii Górniczo-Hutniczej, instytucjonalnie wkroczyła w mury Uczelni w 82. roku jej istnienia.

Samo kształcenie studentów na poziomie licencjackim nie dawało jednak satysfakcji pracownikom Wydziału, a zwłaszcza Władzom Rektorskim. Stąd  – Pani Dziekan prof. Annie Siwik podjęła rozmowy z Panem prof. Januszem Muchą zatrudnionym w Uniwersytecie Toruńskim, czy nie wyraziłby zgody na przejście do pracy w naszym Wydziale.  U podstaw tego działania był fakt, że mgr Maria Nawojczyk, żona Profesora (obecnie dr habil.) pracowała w naszej Katedrze, jak również powiązania rodzinne Profesora z Krakowem.

Wyniki rozmów okazały się pozytywne i Wydział pozyskał w roku 2004 jednego z najwybitniejszych socjologów w Polsce o bogatych kontaktach międzynarodowych, który stworzył: ”Katedrę Socjologii Ogólnej i Antropologii Społecznej”.  Równocześnie zostały spełnione formalne warunki do prowadzenia studiów magisterskich .  Obecnie przed Panem prof. Januszem Muchą (powołanym na Dziekana w 2012 r.) stoi trudne zadanie uzyskania przez Wydział uprawnień do nadawania stopnia doktora.

Działalność naukowa

W mojej działalności naukowej zasługuje na uwagę to, że swe zainteresowania skupiam na zagadnieniach, które mają swą wagę teoretyczną, wiążą się z poważnymi aplikacjami empiryczno- utylitarnymi.  W tej pracy występują trzy główne nurty zainteresowań.

Pierwszy nurt stanowią badania nad kadrą inżynierską, jej warunkami pracy, współzależnością kształcenia a modelem inżyniera w zmieniających się warunkach cywilizacyjnych. Rozpoczynam je w latach 1966-1970, kiedy przeprowadzam socjologiczne badania nad adaptacją i pozycją społeczno-zawodową wychowanków AGH.   Rezultaty tych badań zostały zawarte w rozprawie: ”Adaptacja i pozycja społeczno-zawodowa wychowanków Akademii Górniczo-Hutniczej w przemyśle” (PWN, Kraków 1970).

Do problemów kadry inżynierskiej dołączyły również badania prowadzone prze zemnie w latach 1970-1972 wspólnie z Zakładem Organizacji i Ekonomiki Produkcji  AGH.  Oprócz raportu efektem tego opracowania był mój artykuł zamieszczony w „Studiach Socjologicznych” (Nr 4, 1972, s. 113-134) ”Ewolucja roli inżyniera a uczelnia techniczna”.

Badania nad modelem inżyniera wyraźnie wykazały, że w procesie tym jednym z podstawowych elementów są instytucje kształcące inżynierów. Stąd podjęte w 1973 roku badania socjologiczne wśród kadry inżynierskiej w regionie krakowskim zmierzały do udzielenia odpowiedzi na ten problem. Wyniki tych badań stanowiły podstawę mojej pracy: ”System kształcenia inżynierów a ich praca zawodowa” (Ossolineum, Wrocław — Kraków 1975).

Do tej problematyki nawiązywały również prowadzone w latach 1974-1975 badania nad funkcjonowaniem studiów podyplomowych, na przykładzie Politechniki Krakowskiej i Akademii Górniczo-Hutniczej.  Otrzymane wyniki zostały opublikowane w monografii: „Problemy funkcjonowania studiów podyplomowych na przykładzie Akademii Górniczo-Hutniczej i Politechniki Krakowskiej”. (Wydawnictwa AGH, Kraków 1975), a współautorami tej pracy byli: Maria Burkiewicz oraz Lesław H. Haber.

Podsumowaniem moich zainteresowań powyższą problematyką były badania – którymi kierowałem – przeprowadzone w latach 1986-1989 w ramach problemu badawczego CPBP nr 08.01. Związane one były z partycypacją kadry kierowniczej, a zwłaszcza kadry inżynierskiej, w zarządzaniu przedsiębiorstwem.  Zbiorowa publikacja: „Formy władzy w przedsiębiorstwie przemysłowym i jej wpływ na kształtowanie się podmiotowości pracownika w procesie pracy”. (Wydawnictwa AGH, Kraków 1990) zawiera efekty podjętych badań empirycznych.

Drugi nurt wynikał z  koncepcji badań poświęconych adaptacji studentów do środowiska uczelni technicznej i systemowi kształcenia z punktu widzenia ich przyszłej pracy zawodowej. Od roku 1969  kontynuuję więc badania nad przebiegiem tych procesów. Pozwoliło mi to prześledzić, w jakim stopniu uczelnia kształtuje postawy prospołeczne i zawodowe swych przyszłych absolwentów, by mogli oni rozwiązywać problemy, które przyniesie technika, gospodarka i życie społeczne w przyszłości. Wyniki tych badań zawarte zostały w pracy:”Wybrane zagadnienia adaptacji studentów do środowiska uczelni technicznej”. (Wydawnictwa AGH, Kraków 1976), której jestem współautorem.

Mając na uwadze głębokość przemian zachodzących w świadomości i postawach, które dokonały się w wyniku wydarzeń związanych z powstaniem  „Solidarności”, prowadzę w latach 1986-1989 badania w ramach rządowego problemu badawczego CPBP nr 08.04 nad motywacją wyboru kierunku studiów, celów życiowych, postaw światopoglądowych i politycznych, autorytetu moralnego i naukowego nauczycieli akademickich. Wyniki tych badan zostały przedstawione w pracy: ”Uczelnia a procesy kształtowania zachowań prospołecznych i zawodowych inteligencji technicznej” (red. J. Bugiel, Wydawnictwa AGH, Kraków 1990).

W wyniku zmian ustrojowych, jakie dokonały się po roku 1989, Uczelnia znalazła się w nowej sytuacji, zdeterminowanej wydarzeniami politycznymi, gospodarczymi i społecznymi — zwłaszcza w pierwszej połowie lat 90.

W roku 1993 stało się to podstawą do badań nad studentami, którzy dopiero rozpoczęli studia na uczelni. Interesujące kwestie związane z badaniami to: przynależność środowiskowa, cele życiowe oraz zawodowe studentów. Interesujące wyniki tych badań zebrano w książce: ,, Kim są studenci uczelni technicznej?” (Oficyna Wydawnicza TEXT, Kraków 1994), której współautorem jest Lesław H. Haber.

W dalszym ciągu pasjonują mnie zagadnienia związane z funkcjonowaniem systemu edukacyjnego i dlatego w latach 1995-1996 ponownie przeprowadzam badania nad adaptacją studentów pierwszego roku studiów w środowisku uczelni technicznej. W rezultacie w roku 1996 powstaje praca: ”Pierwszy rok studiów w uczelni technicznej.  Oczekiwania – bariery – postawy” (Eureka, Kraków 1996), której jestem redaktorem. Zawarte są w niej dynamiczne porównania procesów adaptacyjnych w latach 70., 80. i 90., przebiegających w nowym ustroju i nowych warunkach społeczno-ekonomicznych.

Trzeci nurt badawczy to zagadnienia związane z tematyką funkcjonowania systemu społecznego zakładu pracy i szeroko rozumianej humanizacji pracy w zakładach przemysłowych.

Pierwsze badania na szeroką skalę, które prowadziłem w roku 1966 wspólnie z Czesławem Herodem, mają miejsce w przedsiębiorstwach i instytucjach znajdujących się w Krakowie. Przedmiotem badań była populacja 4500 respondentów z 21 zakładów pracy. Analiza empiryczna dołączy do analizy problemów związanych ze stosunkami międzyludzkimi i wpływem czynników organizacyjnych, ekonomicznych i technicznych na atmosferę pracy.

Rezultaty badań zostały zaprezentowane w pracy: ”Społeczna atmosfera pracy w zakładach przemysłowych i instytucjach. Założenia modelowe a rzeczywistość” (Kraków 1966), – współautorem jest Czesław Herod

Z problemami humanizacji pracy związane są także badania prowadzone z początkiem roku 1970 pod moim kierownictwem przez nasz Zakład w siedmiu zakładach Krakowa. Wyeksponowano w nich głównie rolę instytucji administracyjnych i społecznych w realizacji procesów humanizacji pracy w zakładzie.  Efektem tych badań — oprócz opracowania raportu, było opublikowanie kilkunastu artykułów poświęconych rozwiązywaniu problemów humanizacji pracy w organizacjach przemysłowych.

Początek lat 70. przynosi ukształtowanie się zespołu o wyraziście sformułowanych zainteresowaniach naukowych. Wysoka  sprawność merytoryczna zespołu wpłynęła na moją decyzję o podjęciu kierownictwa  badań zleconych w latach 1974-1978 przez ,,Zakłady Badawczo-Projektowe  „Cuprum” we Wrocławiu na temat: ,,Psychospołeczne determinanty adaptacji, wydajności pracy i racjonalizacji pracowniczej na przykładzie Kombinatu Górniczo-Hutniczego Miedzi w Lubinie”.  Mimo że według założeń wyniki badań miały zostać wykorzystane dla celów utylitarnych, uwzględniały jednak w szerokim zakresie również aspekty teoretyczne podjętego problemu.

W rezultacie stanowiły one podstawę wydanej w 1977 roku pod moją redakcją przez Komisję Socjologiczną PAN — Oddział w Krakowie pracy zbiorowej: ”Procesy adaptacji i stabilizacji załogi miedzi” (Ossolineum, Wrocław – Kraków). Rezultaty tych badań były na tyle interesujące, że w latach 1979-1981 otrzymuję ponownie z „Cuprum” zlecenie prowadzenia badań w ramach problemu rządowego PR-2: ”Optymalne wykorzystanie zasobów i rozwój produkcji miedzi, dotyczącego zagadnień struktury załogi, atmosfery pracy w zespołach roboczych, wydajności pracy i cech osobowościowych pracowników na dołowych stanowiskach roboczych” (temat nr 1.511.41)

Badania te były czynnikiem inspirującym do podjęcia wraz z zespołem nowego wyzwania, badawczego: ”Zróżnicowanie struktury społeczno-zawodowej, a aktywizacja przedsiębiorstw przemysłowych” w ramach problemu węzłowego nr 11.2 p. I.  „Przeobrażenia struktury społeczeństwa polskiego” koordynowanego przez prof. Włodzimierza Wesołowskiego (Instytut Filozofii i Socjologii PAN).  Realizacja, oraz wyniki badań otrzymanego tematu prowadzonego pod moim kierownictwem oprócz zbiorczej publikacji książkowej przyczyniły się do powstania kilku poważnych publikacji naukowych pracowników.

Mając na uwadze, ze w procesach społecznych dokonujących się w zakładach przemysłowych podstawową rolę odgrywa kadra kierownicza, wśród której dominuje kadra o przygotowaniu inżynierskim —  zwracam w badaniach szczególną uwagę na jej rolę w kształtowaniu humanizacji pracy. Opublikowałem na ten temat w latach 1975-1986 cykl artykułów w „Humanizacji Pracy” oraz uczestniczyłem w kilku zagranicznych konferencjach

Humanizacja pracy nierozerwalnie związana jest z rozwijaniem podmiotowej roli pracownika w procesie pracy. Jedną z płaszczyzn tego działania jest rozbudzanie wśród pracowników potrzeby partycypacji w zarządzaniu.

Dlatego w roku 1987 przyjmuję propozycję prof. Jolanty Kulpińskiej (Uniwersytet Łódzki), która została  Kierownikiem rządowego problemu badawczego: ,,Człowiek i praca” (CPBP – 08.01) tematu: „Formy władzy w przedsiębiorstwie i jej wpływ na kształtowanie się podmiotowości  pracowników w procesie pracy” (08.01.6.5).  Wyniki badań zostały opublikowane pod moją redakcją w książce pod powyższym tytułem w roku 1990. Z wymienionych problemów opublikowałem 195 pozycji naukowych i popularno-naukowych, oraz 12 książek, których byłem autorem lub współautorem.

Działalność dydaktyczna i organizacyjna

W ramach zajęć dydaktycznych prowadziłem wykłady i konwersatoria na wszystkich  wydziałach AGH  z tematów: socjologii, socjologii kierowania i organizacji, negocjacji, konfliktów społecznych.  Z tej dziedziny  wydałem w Wydawnictwach AGH kilka skryptów.  W roku 1986 pod moją redakcją ukazał się skrypt wydany przez PWN pt. ,,Socjologia i psychologia pracy”  Z kolei w roku 2002 został opublikowany podręcznik  w Wydawnictwach AGH: ”Zarządzanie.  Aspekty psychologiczne i socjologiczne”, którego jestem redaktorem.  Dwukrotnie byłem członkiem Senatu AGH, a równocześnie od 1995 jestem zatrudniony na stanowisku profesora w Wyższej Szkole Zarządzania i Bankowości w Krakowie, gdzie od 1999 r. do chwili obecnej jestem członkiem Senatu.  Oprócz socjologii wykładam w tej Uczelni: ,,Zarządzanie zasobami ludzkimi”  W obydwu uczelniach wypromowałem: 225 licencjatów i 57 magistrów.

Opracowałem kilkanaście recenzji doktorskich, 11 habilitacyjnych i na tytuł profesora, którą ostatnią wykonałem w 2011 r. dla Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.

Za pracę naukową i dydaktyczną otrzymałem nagrody Ministerstwa Nauki  i Szkolnictwa Wyższego w latach: 1971, 1973, 1976, 1985 i 1996, oraz 26 Nagród Rektorskich.

Od 1968 do 1988 byłem członkiem redakcji: „Zeszytów społeczno politycznych AGH”, a następnie redaktorem.  Z kolei od połowy lat osiemdziesiątych zostałem członkiem redakcji wydawnictw PAN w Krakowie, w serii: „Prace Socjologiczne”, a od kilku lat jestem członkiem Rady Programowej: „Humanizacji Pracy”

Począwszy od lat 80, byłem zaangażowany w pracę Naczelnej Organizacji Technicznej w Krakowie.  Bardzo aktywnie do końca lat osiemdziesiątych uczestniczyłem w procesach PTS         w Krakowie, pełniąc przez kilka kadencji funkcję zastępcy przewodniczącego, jak również tę funkcję w Komisji Socjologicznej PAN – Odział w Krakowie.

Za działalność społeczno – organizacyjną, jak również naukową zostałem odznaczony: Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Medalem Komisji Edukacji Narodowej, Złotą Odznaką Miasta Krakowa, Złotą Odznaką Towarzystwa Wiedzy Powszechnej, Złotą Odznaką Towarzystwa Naukowego i Kierownictwa.

Tak więc, kiedy oddawałem Kierownictwo  Katedry swemu następcy w roku 2001, przekazywałem zespół o wysokich naukowych i dydaktycznych predyspozycjach z ukształtowaną strukturą  organizacyjną – z „Pracownią badań socjologicznych” –  i zespól kreatywny zdolny do podjęcia prac badawczych, które niosły w owym czasie przemiany w nauce i życiu społeczno – gospodarczym w Polsce.

Kraków, listopad 2012.