Prac. Badań Współczesnych Form Duchowości

Katedra Kulturoznawstwa i Filozofii

Pracownię tworzą :

  • dr Maria Bielawka

  • dr hab. Jacek Dębicki, prof. nadzw.

  • dr Jowita Guja

  • dr Wiesław Kurpiewski

  • dr Magdalena Machowska

  • dr Anna Olszewska

  • dr hab. Zbigniew Pasek, prof. nadzw. - Kierownik Zespołu

  • dr Katarzyna Stark


Z Pracownią stale współpracują:

prof. dr hab. Łukasz Trzciński

dr Andrzej Migda

 

 

lato 2016 - wybory nowych władz WH

6 VI 2016 - prof.dr hab. Łukasz Trzciński - Trzy koncepcje rozwoju świadomości: de Charden, Wilber, Kurzweil

 

 

PLAN SPOTKAŃ na semestr letni 2015:

30 IV dr M.Bielawka, Poznanie ejdetyczne (istotnościowe) przy tworzeniu przedmiotów kulturowych

kwiecień prof. dr hab. Łukasz Trzciński - o swojej nowej książce

4 V dr Jowita Guja, Ateistyczne odczytania pism świętego Pawła

1 VI Fryderyk Kwiatkowski -  "Gnoza w kinie współczesnym"

 

PLAN SPOTKAŃ na semestr letni 2014:

3 III. dr hab. Zbigniew Pasek, prof. AGH, Składnia i predestynacja. Semiotyczne aspekty kazań ruchu ewangelikalnego.

7 IV Symbolika snu - wokół pewnego projektu

5 V  dyskusja wokół książki dr Seweryna Rudnickiego, Ciało i tożsamość w Internecie

 

PLAN SPOTKAŃ na semestr zimowy 2013/14

4 XI prof. dr hab. Łukasz Trzciński, Rewolucja neolityczna, czyli dlaczego byt nie określa świadomości...

2 XII dr hab. Jacek Dębicki, Krakowskie źródła ikonografii ołtarza Wita Stwosza

7 I dr Anna Olszewska, Religia w przekazach wizualnych we współczesnej Polsce

 

Badania naukowe pracowników Pracowni Badań Współczesnych Form Duchowości: 

dr Maria Bielawka:

Zajmuje się problemem podmiotu w ujęciu filozoficznym i religijnym oraz odzwierciedleniem tego zagadnienia w literackich dziełach sztuki

Obecnie bada zjawisko samowiedzy podmiotowej ( w szczególności w ujęciu fenomenologicznym) oraz zasięg sfery duchowej podmiotu (analizując m. in., czy tzw. „czynnik trzeci” – chora – znany z „Timajosa” Platona mieści się w granicach sfery duchowości).

dr hab. Jacek Dębicki, prof. nadzw.

Zajmuję się historią idei, szczególnie zagadnieniami łączności idei religijnych i filozoficznych z sztuką. Jest autorem innowacyjnych prac nad interpretacją krakowskiego dzieła Wita Stwosza.

dr Jowita Guja:

Pracuje nad filozoficzną tradycją krytyki religii. Zajmuje się także tematem kulturowej roli zapachu i perfum. Kulturowymi aspektami ateizmu, postaciami alienacji w myśli i mentalności XX i XXI wieku.

dr Wiesław Kurpiewski:

Bada rózne aspekty współczesności i przeszłości buddyzmu, tak obecność tej tradycji na Zachodzie jak i próby przekładu i adaptacji treści i form praktyk buddyjskich w kręgu europejskim. Szczególnie interesuje go filozofia kontemplacyjna w tradycji buddyjskiej.

dr Magdalena Machowska

Prowadzi prace z zakresu antropologii pamięci i antropologii ubóstwa oraz badania biograficzne z zakresu antropologii macierzyństwa (współczesne wzory macierzyństwa w Polsce). Bada także kulturę romską, literaturę piękną oraz przedstawienia Cyganów w ikonografii XIX i XX  wieku w Polsce.

dr Anna Olszewska

Muzea jako instytucje kulturotwórcze. Historia i współczesność .

Po kryzysie pierwszej połowy XX w. wystawy i działania muzealne stają się  na nowo instytucjami, które w wysokim stopniu odpowiedzialne są za stymulowanie procesów kulturotwórczych.

Moje badania nad tym procesem koncentrują się na przełomie lat 60-tych i 70-tych XX wieku, kiedy to  w  kręgu cywilizacyjnym Zachodu wzmocniły się tendencje do recepcji  wydarzeń kulturalnych na zasadzie współuczestnictwa. To między innymi Umberto Eco określił te zjawiska mianem „kultury jako widowiska”. Uważam, że pod  wieloma względami otwierały one pole dla rozwoju  współczesnych, interaktywnych sposobów operowania w kulturze.

Wspomniane zjawisko partycypacji nałożyło się na zmiany wprowadzane wówczas się w obszarze muzealnictwa i wystawiennictwa. Mam na myśli przede wszystkim wielopoziomową narrację wykorzystywaną do konstruowania ekspozycji. Coraz ważniejsze staje się wtedy bardzo świadome mówienie przestrzenią wystawy, łączenie eksponatów wykonanych w różnych technikach, zestawianie kopii z oryginałami, rozbudowaną oprawę multimedialną. Wówczas też odchodzi się od budowania scenariuszy na zasadzie do obiektywnej systematyki artefaktów a zaczyna myśleć o ekspozycji jako fragmentarycznej wypowiedzi będącej rozwinięciem tezy postawionej przez kuratora.

dr Katarzyna Stark:

Zajmuje się w swoich badaniach filozoficznymi aspektami duchowości New Age oraz kulturowymi uwarunkowaniami dialogu międzyreligijnego. Aktualnie opracowywany temat - Ekofilozofia i duchowość w ujęciu Henryka Skolimowskiego

prof. dr hab. Łukasz Trzciński:

Podejmuje badania nad współczesnymi mitologiami, pograniczem nauk ścisłych i antropologii kultury oraz antropologią religii i mitoznawstwem.

dr hab. Zbigniew Pasek, prof. nadzw.

Zajmuje się badaniami nowej duchowości. Definiuje duchowość jako dążenie człowieka do transgresji, własnego wewnętrznego rozwoju i realizacji wartości. Szczególnie interesujące są przejawy duchowości, które znajdujemy nie tylko w kontekście religijnym ale przede wszystkim poza nim. Zwłaszcza sferę alternatywnych kulturowo rozwiązań, które coraz szerzej są obecne w życiu współczesnej Polski. Interesuje się przede wszystkim językiem nowych ruchów religijnych (geneza, specyfika, cechy wyróżniające) oraz nurtem ewangelikalnego protestantyzmu. Autor ekspertyz związanych z tematyką nowych ruchów religijnych i naruszeń swobód przekonaniowych w Polsce.

Pracownia dokumentuje życie wspólnot niekatolickich w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem nurtu nowej duchowości, pogranicza religii i zjawisk kulturowych funkcjonalnie zastępujących dziś życie religijne Polaków.

Szczegółowe tematy badań w roku 2016:

  1. Kultura religijna w Polsce współczesnej

  2. Język nowej duchowości i nowych ruchów religijnych w Polsce wspóółczesnej


 

Gościnnie w badaniach Pracowni bierze udział:

 

 

BADANIA Pracowni w roku 2011/12:

Temat: Alternatywne nurty współczesnej kultury

Współczesna Polska w coraz większym zakresie przestaje być krajem o homogenicznej kulturze. W ramach prowadzonych prac podejmujemy zagadnienia z pogranicza historii idei, religioznawstwa, językoznawstwa i filozofii. W pierwszym rzędzie skupiamy się nad analizą różnych form nowej duchowości, które coraz szerzej zaznaczają swoją obecność w naszym kraju. Współczesna kultura składa się w coraz większym zakresie z motywów i idei pochodzących spoza europejskiego kręgu cywilizacyjnego. Analizujemy mechanizmy językowe i przyczyny popularności nowych zjawisk kulturowych (m.in. nowe ruchy religijne, nowa duchowość). Analizujemy procesy adaptacji kulturowej idei pochodzących z "innych" kultur.

W Pracowni dokumentujemy rozwijające się najbardziej dynamicznie a obecne w Polsce nurty nowej duchowości (m.in. ewangelikalizm, New Age, także buddyzm). Szczególne miejsce zajmie w naszych pracach pogranicze religii (w swojej odmianie mistycznej, kontemplacyjnej) oraz nowych form życia duchowego człowieka, które współcześnie zaczynają zajmować miejsce religii. W naszym przekonaniu stają się one coraz poważniejszą alternatywą dla dominującego kulturowo wzorca katolickiego.

Osoba odpowiedzialna: dr hab. Zbigniew Pasek, prof nadzw http://www.wnss.agh.edu.pl/zpasek/

Spotkania naukowe z poprzednich lat:

PLAN SPOTKAŃ na semestr zimowy 2012/13

(zwykle pierwsze poniedziałki miesiąca, pokój 419)

29 X dr Jowita Guja, Soteriologia ateizmu

3 XII Dyskusja nad planem badań

7 I  dr Anna Olszewska, Ludwik Tejchman - kulturowe aspekty funkcjonowania preparatów medycznych w XIX wieku

4 II Dyskucja nad wynikami badań OBOP dotyczącymi religijności polskiej i przekonań kojarzonych z new Age

4 III Dyskusja wokół tekstu prof. A.Walickiego o związkach między polskością, katolicyzmem, "budzeniem się uczuć narodowych" a nacjonalizmem".

8 IV Dr Wiesiek Kurpiewski - stan badań nad książką o ideach buddyjskich na Zachodzie

6 V Dr Grzegorz Ptaszek, Jak to się wróży w telewizji?

 

Spotkania Pracowni w roku akademickim 2011/12

21 XI dr Izabela Piber, Semiotyka miejsc w tekstach literackich z perspektywy Heideggerowskiej filozofii przestrzeni

5 XII dr Katarzyna Najmrodzka, Przedbórz. Antropologia prowincjonalnego miasteczka

2 I 2012 dr Anna Olszewska, Projektowanie człowieka. Współczesna biotechnologia i cybernetyka w perspektywie antropologicznej

12 III 2012 prof. Łukasz Trzciński, Zmartwychwstanie w cyberprzestrzeni. Współczesny mit Nowej Jerozolimy.

 

Spotkania naukowe Pracowni w roku akademickim 2010/11

6 XII Mgr Mateusz Dąsal UJ, Wieloczynnikowa metoda konceptualizacji pojeć w antropologii na przykładzie kategorii rytuału.

20 XII Jędrzej Morawiecki UWr, "Krasnojarsk zero". O probach operacjonalizacji badania codziennego zycia religijnego na Syberii (indywidualne poszukiwania, sekty, denominacje, koscioly)

17 I 2011 dr M.Gwiżdż, Od "nowego człowieka" po "homo sovieticus". Koncepcja przebudowy społecznej i co z niej wynikło.

7 II dr M.Bielawka, Proust i Husserl - kategoria podmiotu.

7 III prof. K.Skowronek i prof. Z.Pasek, Duchowość jako kategoria badań kulturoznawczych.

4 IV dr A.Olszewska, My i oni. Zawiła historia odmienności

9 V prof. Ł.Trzciński, O miękkej selekcji

6 VI prof. J.Dębicki, Sztuka i teologia

 

KONFERENCJE przez nas organizowane i współorganizowane:

  • 26-27 X 2007 - Protestancka kultura słowa Program konferencji

  • 14 XII 2007 - Duchowość astrologii Program konferencji

  • 23-24 X 2008 - Protestantyzm wobec islamu

  • 24-25 VI 2010 - Ateizm w kulturze Zachodu i Wschodu

  • 9-10 III 2017 - Dziedzictwo reformacji społeczno-kulturowe aspekty